مشاهده مشاوران

خلاصه: آب مروارید (Cataract) یعنی کدر شدن عدسی چشم که باعث کاهش بینایی تا کوری کامل می‌شه. این بیماری می‌تونه ارثی (شایع‌ترین در سگ‌های نژاد پودل، کوکر اسپانیل، گلدن رتریور، بوستون تریر)، دیابتی (آب مروارید دیابتی بسیار سریع و دوطرفه)، ثانویه به التهاب داخل چشمی (Uveitis)، تروما، یا ناشی از افزایش سن (Senile) باشه. نکته بسیار مهم: آب مروارید رو نباید با اسکلروز هسته عدسی (Nuclear Sclerosis) که یه تغییر طبیعی وابسته به سن در سگ‌های بالای ۷-۸ ساله و بینایی رو مختل نمی‌کنه، اشتباه گرفت. تشخیص با معاینه با

سگ ۹ ساله‌تون از نژاد پودل، این چند ماهه انگار دیگه مثل قبل نمی‌بینه. به در و دیوار می‌خوره، شب‌ها تو تاریکی گم می‌شه، و مردمک چشم‌هاش که قبلاً سیاه و براق بود، حالا سفید و مات شده. می‌برینش پیش چشم‌پزشک دامپزشکی، با slit lamp معاینه می‌کنه و می‌گه: "آب مروارید (Cataract) داره، چشم چپ Mature شده و چشم راست Immature." یا گربه ۱۲ ساله‌تون که دیابت داره و چند هفته‌ست قندش کنترل نشده، یهو چشم‌هاش سفید شده و دیگه نمی‌بینه — این آب مروارید دیابتی با پیشرفت سریع است. آب مروارید یعنی کدر شدن عدسی (Lens) چشم. عدسی یه ساختار شفاف و بدون عروق خونی (Avascular) در پشت عنبیه است که نور رو روی شبکیه متمرکز می‌کنه. پروتئین‌های محلول عدسی (کریستالین‌ها) باید شفاف بمونن. هر عاملی که باعث تخریب ساختار پروتئین‌های عدسی بشه (استرس اکسیداتیو، گلیکوزیلاسیون در دیابت، التهاب، تروما)، باعث تجمع (Aggregation) و رسوب پروتئین‌ها و کدر شدن عدسی می‌شه — درست مثل سفیده تخم‌مرغ که با حرارت از شفاف به سفید تبدیل می‌شه. نکته حیاتی برای صاحبان سگ‌های مسن: هر چشم سفیدی آب مروارید نیست! اسکلروز هسته عدسی (Nuclear Sclerosis) یه تغییر طبیعی وابسته به سن در سگ‌های بالای ۷-۸ ساله که باعث می‌شه مرکز عدسی خاکستری-آبی دیده بشه، ولی بینایی مختل نمی‌شه و نیاز به درمان نداره. بیاین این بیماری شایع رو عمیق بررسی کنیم.

پاتوفیزیولوژی و انواع آب مروارید

چرا عدسی کدر می‌شه؟

عدسی از سلول‌های اپیتلیال و فیبرهای عدسی تشکیل شده. فیبرهای جدید در طول عمر از محیط (Cortex) به مرکز (Nucleus) اضافه می‌شن. شفافیت عدسی به آرایش منظم پروتئین‌های کریستالین و عدم وجود ارگانل‌های داخل سلولی (هسته، میتوکندری) در فیبرهای مرکزی بستگی داره. در آب مروارید: ۱) استرس اکسیداتیو (رادیکال‌های آزاد) به پروتئین‌ها و لیپیدهای غشای عدسی آسیب می‌زنه. ۲) در دیابت، گلوکز بالا از مسیر سوربیتول (Aldose Reductase Pathway) وارد عدسی می‌شه و سوربیتول تجمع پیدا می‌کنه که آب رو به داخل عدسی می‌کشه (Osmotic Stress) و فیبرها پاره می‌شن. ۳) پروتئین‌های کریستالین دچار تغییر ساختار (Denaturation) و اتصال عرضی (Cross-linking) می‌شن و به توده‌های غیرشفاف (High Molecular Weight Aggregates) تبدیل می‌شن.

انواع آب مروارید

• ارثی (Hereditary/Congenital): شایع‌ترین نوع در سگ. در نژادهای پودل (Toy و Miniature)، کوکر اسپانیل آمریکایی، گلدن رتریور، لابرادور رتریور، بوستون تریر، بیشون فریزه. سن بروز: معمولاً ۱-۵ سالگی (Juvenile).
• دیابتی (Diabetic Cataract): در سگ‌های مبتلا به دیابت شیرین. بسیار سریع (ظرف چند هفته) و دوطرفه. گلوکز بالا از مسیر سوربیتول باعث تورم اسمزی و پارگی فیبرهای عدسی می‌شه.
• ثانویه به یووئیت (Inflammatory): التهاب داخل چشمی (Uveitis) باعث آزادسازی رادیکال‌های آزاد و آسیب به عدسی.
• تروماتیک: ضربه نافذ به چشم یا شوک الکتریکی.
• Senile (وابسته به سن): در سگ‌های بالای ۱۰ سال. معمولاً کند و خفیف.

افتراق از Nuclear Sclerosis

• در Nuclear Sclerosis، مرکز عدسی خاکستری-آبی دیده می‌شه، ولی حاشیه عدسی (Cortex) همچنان شفافه و فوندوس (ته چشم) با افتالموسکوپ قابل مشاهده‌ست. در آب مروارید، کل عدسی یا بخشی از اون سفید و مات می‌شه و فوندوس دیده نمی‌شه.

علائم بالینی

• مردمک سفید، مات یا کدر.
• کاهش بینایی: برخورد به وسایل، عدم توانایی در پیدا کردن اسباب‌بازی، ترس از پله یا محیط تاریک.
• در آب مروارید پیشرفته (Hypermature): چشم ممکنه قرمز و دردناک بشه (Uveitis ناشی از نشت پروتئین‌های عدسی = Lens-induced Uveitis).
• لوکساسیون (دررفتگی) عدسی: عدسی از جای خودش (Zonules) جدا می‌شه و شناور می‌شه. می‌تونه باعث گلوکوم حاد (آب سیاه) بشه.

تشخیص

• Slit Lamp Biomicroscopy: استاندارد طلایی. محل، وسعت و عمق کدورت رو مشخص می‌کنه (Incipient, Immature, Mature, Hypermature).
• رتینوسکوپی غیرمستقیم: بررسی سلامت شبکیه قبل از جراحی. اگه شبکیه جدا شده باشه (Retinal Detachment)، جراحی فایده نداره.
• ERG (Electroretinography): بررسی عملکرد الکتریکی شبکیه. برای اطمینان از سالم بودن شبکیه قبل از جراحی.

درمان

۱. جراحی فیکوامولسیفیکاسیون (Phacoemulsification)

• تنها درمان قطعی. مثل جراحی آب مروارید انسان. یه پروب اولتراسونیک از طریق برش ۳-۲ میلیمتری قرنیه وارد چشم می‌شه، عدسی کدر رو خرد (Emulsify) و خارج می‌کنه، و یه لنز مصنوعی تاشو (Foldable IOL) جایگزین می‌شه.成功率 ۸۵-۹۵٪ (بسته به مرحله و وجود بیماری‌های چشمی همزمان).
• مراقبت بعد از جراحی: قطره آنتی‌بیوتیک + قطره کورتیکواستروئید (برای کنترل یووئیت) برای ۴-۸ هفته. قلاده الیزابت. معاینه مجدد.

۲. درمان دارویی

• هیچ قطره یا دارویی نمی‌تونه آب مروارید رو "حل" کنه یا از بین ببره! قطره‌های تجاری (مثل N-acetylcarnosine) هیچ اثربخشی علمی اثبات‌شده‌ای ندارن. قطره‌ها فقط برای کنترل یووئیت ثانویه (التهاب ناشی از نشت پروتئین‌های عدسی) با کورتیکواستروئیدها (پردنیزولون استات ۱٪) و آتروپین استفاده می‌شن.

مطالب مرتبط

• علت کوری و مشکلات چشمی در سگ و گربه
• علت دیابت در سگ و گربه
• پرفشاری خون در سگ و گربه
• هرپس ویروس چشمی گربه
• عقیم‌سازی سگ و گربه

سوالات متداول

🐾 نیاز به مشاوره دامپزشکی داری؟

همین حالا مشاوره بگیر