بیماری های مادرزادی قلبی در سگ و گربه | PDA، تنگی پولمونر، VSD
توله پودل ۴ ماهه‌ای که برای چکاپ و واکسن آوردینش دامپزشکی، دامپزشک با گوشی یه سوفل قلبی پیوسته (Continuous Machinery Murmur) در سمت چپ قاعده قلب می‌شنوه. سوفل بلند (Grade 5/6)، از سیستول به دیاستول ادامه داره، و در ناحیه زیر بغل چپ بهتر شنیده میشه. دامپزشک می‌گه: "این سوفل کلاسیک PDA است — باید اکو بشه." یا توله بولداگ انگلیسی ۳ ماهه که یه سوفل سیستولی خشن در سمت چپ قاعده قلب داره و دامپزشک به تنگی پولمونر (PS) شک میکنه. برخلاف بیماری های اکتسابی قلبی مثل MMVD که در سگ های مسن ایجاد میشن، بیماری های مادرزادی قلبی (Congenital Heart Disease - CHD) از بدو تولد وجود دارن. جنین در رحم، گردش خون منحصر‌به‌فردی داره: خون از طریق مجرای شریانی (Ductus Arteriosus) و سوراخ بیضی (Foramen Ovale) ریه های پر از مایع رو دور می‌زنه. در بدو تولد، با اولین گریه و باز شدن ریه ها، این شانت های جنینی باید بسته بشن. اگه بسته نشن، یا اگه سپتوم های قلب کامل تشکیل نشن، نقایص مادرزادی ایجاد میشن. خبر خوب: بسیاری از این نقایص با جراحی یا کاتتریزاسیون مداخله ای (Interventional Cardiology) قابل درمان کامل هستن و سگ می‌تونه زندگی کاملاً نرمالی داشته باشه. بیاین این بیماری ها رو عمیق بررسی کنیم.
۱. مجرای شریانی باز (Patent Ductus Arteriosus - PDA)
پاتوفیزیولوژی
- شایع ترین نقص مادرزادی قلبی در سگ. Ductus Arteriosus در جنین، آئورت رو به شریان پولمونر وصل میکنه تا خون از ریه ها دور بشه. این مجرا در بدو تولد (طی ۲۴-۷۲ ساعت) باید بسته بشه. در PDA، مجرا باز می‌مونه. فشار در آئورت (سیستمیک) از شریان پولمونر (ریوی) بیشتره، بنابراین خون از آئورت به شریان پولمونر شانت میشه (Left-to-Right Shunt) ← اضافه بار حجمی به ریه ها و دهلیز/بطن چپ ← ادم ریوی و CHF سمت چپ.
- سوفل کلاسیک: Continuous Machinery Murmur (سوفل ممتد پیوسته) که در سیستول و دیاستول ادامه داره (چون فشار آئورت در هر دو فاز از شریان پولمونر بیشتره).
- نژادهای مستعد: پودل اسباب بازی و مینیاتوری، مالتیز، پامرانین، یورکشایر تریر، چیهواهوا، کولی، ژرمن شپرد. ماده ها ۲-۳ برابر نرها.
درمان PDA
- Ligation جراحی: توراکوتومی سمت چپ، بستن مجرا با نخ یا کلیپس.成功率 ۹۵٪+.
- آمبولیزاسیون با کویل (Coil Embolization): از طریق کاتتر فمورال، یه کویل فلزی داخل مجرا کار گذاشته میشه که لخته ایجاد کنه و مجرا رو ببنده. غیرتهاجمی (بدون جراحی).
- Amplatz Canine Ductal Occluder (ACDO): یه پلاگ مخصوص PDA سگ.
۲. تنگی دریچه پولمونر (Pulmonic Stenosis - PS)
- دومین نقص شایع در سگ. لت های دریچه پولمونر ضخیم و به هم چسبیده ان ← بطن راست باید فشار بیشتری برای پمپاژ خون به ریه ایجاد کنه ← هیپرتروفی بطن راست (RVH). نژادهای مستعد: بولداگ انگلیسی، باکسر، بیگل، تریرها.
- درمان: Balloon Valvuloplasty (بالون والولوپلاستی) از طریق کاتتر ژوگولار. بالن در محل دریچه تنگ باد میشه و لت های چسبیده رو جدا میکنه.
۳. سایر نقایص
- تنگی ساب‌آئورتیک (SAS): یه حلقه فیبری زیر دریچه آئورت. شایع در نیوفاندلند، گلدن رتریور، روتوایلر.
- VSD (نقص دیواره بین بطنی): سوراخ در سپتوم بین دو بطن. شانت چپ به راست.
- Tetralogy of Fallot: ترکیب ۴ نقص. نادر. در کیشوند (Keeshond).
چه زمانی فوراً به دامپزشک مراجعه کنیم؟
- توله با سوفل قلبی بلند (Grade 4-6) که بی حال و بی اشتهاست.
- تنگی نفس، تنفس شکمی، لثه های بنفش.
- سنکوپ (غش کردن) در توله حین بازی.
- کاهش وزن و عدم رشد (Failure to Thrive).
مطالب مرتبط
سوالات متداول
❓ PDA در سگ چیه و سوفلش چه شکلیه؟
PDA یا مجرای شریانی باز، شایع ترین نقص مادرزادی قلبی در سگ هاست. مجرایی که در جنین آئورت رو به شریان پولمونر وصل میکنه، بعد از تولد بسته نشده. سوفل PDA بسیار مشخصه: یه سوفل ممتد (Continuous) که هم در سیستول و هم در دیاستول شنیده میشه، مثل صدای ماشین آلات (Machinery Murmur). این سوفل در سمت چپ قاعده قلب (زیر بغل چپ) بهتر شنیده میشه. نژادهای مستعد: پودل، مالتیز، پامرانین، یورکشایر تریر. درمان: جراحی Ligation یا آمبولیزاسیون با کویل (Coil Embolization) که غیرتهاجمی و از طریق کاتتر فمورال انجام میشه. موفقیت درمان بالای ۹۵ درصد است.
❓ تنگی پولمونر (PS) در سگ چطور درمان میشه؟
تنگی دریچه پولمونر (Pulmonic Stenosis) دومین نقص مادرزادی شایع در سگ. لت های دریچه پولمونر ضخیم و چسبیده به همن و بطن راست باید فشار بیشتری برای پمپاژ خون ایجاد کنه. نژادهای مستعد: بولداگ انگلیسی، باکسر، بیگل. درمان استاندارد طلایی: بالون والولوپلاستی (Balloon Valvuloplasty). یه کاتتر با بالون از طریق ورید ژوگولار (گردن) وارد قلب میشه، بالن در محل دریچه تنگ باد میشه و لت های چسبیده رو جدا میکنه. این روش غیرتهاجمی (بدون جراحی باز) و بسیار موثره. در موارد شدید که بالن کافی نیست: جراحی قلب باز (Patch Graft).
❓ آیا سوفل قلبی در توله سگ همیشه خطرناکه؟
خیر. سوفل های قلبی در توله ها به دو دسته تقسیم میشن: ۱) سوفل های بی گناه (Innocent Murmurs): معمولا Grade 1-2 از ۶، خفیف، سیستولی، و در هفته های ۶-۱۲ زندگی شنیده میشن. تا ۴-۶ ماهگی خودبخود ناپدید میشن. ۲) سوفل های پاتولوژیک (Pathologic): بلندتر از Grade 3، ممتد یا دیاستولی، همراه با علائم بالینی (بی حالی، تنگی نفس، عدم رشد). سوفل PDA ممتد و بلنده (Grade 4-6). هر توله با سوفل Grade 3 یا بالاتر حتما باید اکوکاردیوگرافی بشه.
❓ آیا بیماری مادرزادی قلبی در گربه هم شایعه؟
بیماری های مادرزادی قلبی در گربه ها کمتر از سگ هاست. شایع ترین نقص مادرزادی در گربه: VSD (نقص دیواره بین بطنی). PDA در گربه نادرتر از سگه. برخلاف سگ ها که PDA شایع ترین CHD هست، در گربه ها VSD و ناهنجاری دریچه میترال (Mitral Valve Dysplasia) شایع ترن. گربه های مبتلا اغلب بدون علامت هستن و سوفل به طور اتفاقی در معاینه کشف میشه. درمان مثل سگ هاست.
❓ آیا بیماری مادرزادی قلبی ارثیه و سگ مبتلا باید عقیم بشه؟
بله. اکثر بیماری های مادرزادی قلبی (PDA، PS، SAS) زمینه ارثی قوی دارن (Polygenic Inheritance). به همین دلیل، سگ های مبتلا به CHD هرگز نباید توله کشی کنن و حتما باید عقیم بشن (<a href='/disease/spay-neuter-dog-cat-guide/'>راهنمای عقیم سازی</a>). همچنین خواهر و برادرهای سالم (که ممکنه ناقل باشن) و والدین هم نباید دوباره جفت گیری کنن. غربالگری نژادهای مستعد با اکوکاردیوگرافی قبل از جفت گیری توصیه میشه.
🐾 نیاز به مشاوره دامپزشکی داری؟
همین حالا مشاوره بگیر