مشاهده مشاوران

خلاصه: بیماری دیستمپر (Canine Distemper) یکی از کشنده ترین و مسری ترین بیماری های ویروسی در سگ هاست که توسط ویروس دیستمپر سگ سانان (CDV) از خانواده Morbillivirus ایجاد میشود. این ویروس از طریق قطرات تنفسی منتشر شده و علاوه بر دستگاه تنفس و گوارش، سیستم عصبی مرکزی را نیز درگیر میکند و علائم عصبی پیشرونده و اغلب غیرقابل برگشتی مثل میوکلونوس (پرش های عضلانی)، تشنج، آتاکسی و فلج ایجاد میکند. واکسیناسیون Core (DHPP) در تولگی (۸، ۱۲ و ۱۶ هفتگی) تقریبا ۱۰۰ درصد از بیماری جلوگیری میکند. تشخیص با PCR و سرولوژی انجام میشود. درمان حمایتی است و هیچ ضدویروس اختصاصی وجود ندارد. در این مقاله از پت منتور، همه چیز را درباره این بیماری ویروسی خطرناک تخصصی بررسی میکنیم.

توله سگ ۴ ماهه ای که از خیابون آوردینش و هنوز واکسن نزده، چند روزه تب داره، عطسه و آبریزش بینی داره، چشم هاش قرمز و چرکیه، و بی اشتها شده. فکر کردین یه سرماخوردگی ساده ست، ولی امروز دیدین که عضلات پاش بی اختیار پرش میکنه (مثل تیک عصبی)، حتی وقتی خوابه. میبرینش دامپزشکی، دامپزشک میگه: "علائم عصبی دیستمپر هست — متاسفانه درمانی برای فاز عصبی وجود نداره." بیماری دیستمپر (Canine Distemper) یکی از کشنده ترین و مسری ترین بیماری های ویروسی در سگ هاست. این ویروس از خانواده Morbillivirus (هم خانواده ویروس سرخک انسان و Rinderpest گاو) بوده و بافت های لنفاوی، اپیتلیال و عصبی را درگیر میکند. نکته وحشتناک: حتی اگه سگ از فاز حاد تنفسی-گوارشی جون سالم به در ببره، ممکنه هفته ها تا ماه ها بعد دچار علائم عصبی پیشرونده و غیرقابل برگشت بشه. پرش های غیرارادی عضلات (Myoclonus) که در خواب هم ادامه داره، علامت کلاسیک دیستمپره و "امضای بیماری" محسوب میشود. این پرش ها به خاطر تخریب نورون های مهاری در نخاع ایجاد میشن و هیچ درمانی براشون وجود نداره. خوشبختانه، واکسن Core DHPP (دیستمپر، هپاتیت، پاروویروس، پاراآنفلوآنزا) تقریبا ۱۰۰ درصد ایمنی ایجاد میکنه. بیاین این بیماری ویروسی رو عمیق بررسی کنیم.

پاتوژنز ویروس دیستمپر

ویروس CDV و نحوه انتشار

• ویروس دیستمپر سگ سانان (Canine Distemper Virus - CDV) یه ویروس RNA تک رشته ای با envelope از جنس Morbillivirus است. بسیار شبیه ویروس سرخک انسان — در واقع، واکسن سرخک انسانی برای مدتی برای ایمن سازی سگ ها علیه دیستمپر استفاده میشد! راه انتقال: قطرات تنفسی (Aerosol) از سگ آلوده (عطسه، سرفه، ترشحات بینی). ویروس در محیط مقاوم نیست و با ضدعفونی کننده های معمولی (وایتکس، الکل) از بین میره. دوره کمون: ۱-۲ هفته. دفع ویروس از ۵ روز بعد از عفونت شروع میشه و تا ۴ ماه ادامه داره.

مراحل بیماری

• فاز اول: ویرمی و درگیری بافت لنفاوی (روز ۲-۶): ویروس از طریق ماکروفاژها و لنفوسیت ها در سراسر بدن پخش میشه (ویرمی). تمام بافت های لنفاوی (لوزه ها، غدد لنفاوی، طحال) رو آلوده میکنه و باعث لکوپنی (کاهش گلبول سفید) و سرکوب شدید سیستم ایمنی میشه. در این مرحله، اگه پاسخ ایمنی سلولی (CTL) قوی باشه، ویروس پاکسازی میشه و سگ بدون علامت بهبود پیدا میکنه.
• فاز دوم: درگیری اپیتلیال (روز ۷-۱۴): اگه ایمنی سلولی ضعیف باشه، ویروس به سلول های اپیتلیال دستگاه تنفس، گوارش، ادراری و پوست حمله میکنه. علائم: تب دو مرحله ای، ترشحات سروزی تا چرکی بینی و چشم، سرفه، برونکوپنومونی، استفراغ و اسهال، پوسچول های پوستی (Impetigo).
• فاز سوم: درگیری عصبی (هفته ها تا ماه ها بعد): ویروس از سد خونی-مغزی عبور کرده و نورون ها و گلیال سل ها رو آلوده میکنه. این فاز میتونه همزمان با فاز اپیتلیال باشه یا هفته ها تا ماه ها بعد (Post-vaccinal Encephalitis در واکسن های قدیمی) بروز کنه. علائم عصبی ناشی از: ۱) دمیلیناسیون (تخریب غلاف میلین اعصاب)، ۲) انسفالومیلیت غیرچرکی (التهاب مغز و نخاع).

علائم بالینی

فاز تنفسی-گوارشی (Acute Phase)

• تب دو مرحله ای (Biphasic Fever): تب اول (روز ۳-۶) که فروکش میکنه، تب دوم (روز ۱۰-۱۴) با علائم سیستمیک.
• ترشحات سروزی تا موکوپرولنت (چرکی) بینی و چشم.
• کونژکتیویت، کراتیت، کوری.
• سرفه، برونکوپنومونی (عفونت ثانویه باکتریایی).
• استفراغ، اسهال (گاهی خونی).
• پوسچول های پوستی روی شکم و ران (Impetigo).
• هایپرکراتوز پدهای پنجه و بینی (Hard Pad Disease): ضخیم شدن و ترک خوردن پدها — کلاسیک دیستمپر.

فاز عصبی (Neurologic Phase) - علامت اصلی دیستمپر

• میوکلونوس (Myoclonus): پرش های غیرارادی، ریتمیک و مکرر یک گروه عضلانی (معمولا عضلات پا، صورت، یا شکم). این پرش ها در خواب هم ادامه داره و "امضای دیستمپر" محسوب میشه. ناشی از تخریب نورون های مهاری در نخاع (Interneurons).
• تشنج (Generalized یا Focal): علامت شایع. "تشنج آدامسی" (Chewing-gum fit) — حرکات مکرر فک شبیه جویدن آدامس — کلاسیک دیستمپر.
• آتاکسی (عدم تعادل)، فلج، نیستاگموس.
• تغییر رفتار: افسردگی، گیجی، فشار دادن سر به دیوار (Head Pressing).

تشخیص

• PCR روی سواب ملتحمه، بینی، یا CSF: استاندارد طلایی. RNA ویروس رو شناسایی میکنه. نمونه در فاز حاد (قبل از تولید آنتی بادی) گرفته بشه.
• سرولوژی (IgM و IgG): در سگ واکسینه نشده، IgM مثبت نشونه عفونت حاد است.
• یافته های آزمایشگاهی: لکوپنی (کاهش WBC)، ترومبوسیتوپنی.

درمان (حمایتی — ضدویروس اختصاصی وجود ندارد!)

• مایع درمانی وریدی، تغذیه حمایتی، آنتی بیوتیک وسیع الطیف (برای پنومونی ثانویه).
• ضدتشنج (فنوباربیتال، پتاسیم بروماید) برای کنترل تشنج.
• میوکلونوس: هیچ درمانی وجود ندارد. پرش ها دائمی و غیرقابل برگشت هستن.
• پیش آگهی فاز عصبی: بد. بسیاری از سگ ها به خاطر علائم عصبی پیشرونده و کیفیت زندگی پایین، یوتانایز میشن. سگ هایی که زنده میمونن، معمولا عوارض عصبی دائمی دارن.

مطالب مرتبط

• پاروویروس در سگ | تشخیص سریع و درمان
• علت تشنج در سگ و گربه
• علت عطسه و آبریزش بینی در حیوانات خانگی
• علت کوری و مشکلات چشمی در سگ و گربه
• پنلوکوپنی گربه (دیستمپر گربه)

سوالات متداول

🐾 نیاز به مشاوره دامپزشکی داری؟

همین حالا مشاوره بگیر