بیماری دژنراتیو دریچه میترال در گربه | پاتوفیزیولوژی، تشخیص و درمان
گربه ۱۳ ساله تون از نژاد موکوتاه اهلی (DSH)، توی چکاپ سالیانه اش، دامپزشک با گوشی یه سوفل قلبی سیستولی در سمت چپ قفسه سینه میشنوه. خود گربه کاملا سرحاله، اشتها داره، و هیچ علامتی از نارسایی قلبی (CHF) مثل تنگی نفس یا بی حالی نشون نمیده. دامپزشک میگه: "یه سوفل قلبی داره — باید اکوکاردیوگرافی بشه تا ببینیم علتش چیه. در گربه ها، شایع ترین علت سوفل، کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM) هست، ولی ممکنه بیماری دریچه میترال (MMVD) هم باشه." بیماری دژنراتیو دریچه میترال (Myxomatous Mitral Valve Disease - MMVD) که در سگ ها شایع ترین بیماری قلبی اکتسابی است (۷۵-۸۰ درصد موارد)، در گربه ها بسیار نادرتر بوده و تنها ۵-۱۰ درصد بیماری های قلبی را تشکیل میدهد. در گربه ها، HCM (ضخیم شدن بطن چپ) بیماری غالب است. با این حال، MMVD در گربه های مسن (میانگین ۱۲-۱۴ سالگی) دیده میشود و اغلب یک یافته اتفاقی (Innocent Finding) است که هرگز به نارسایی قلبی پیشرفت نمیکند. پاتولوژی آن مشابه سگ هاست: لت های دریچه میترال (که بین دهلیز چپ و بطن چپ قرار دارند) دچار دژنراسیون میکسوماتوز (Myxomatous Degeneration) میشوند. بافت طبیعی دریچه با رسوب گلیکوزآمینوگلیکان ها و پروتئوگلیکان ها جایگزین شده و لت ها ضخیم، شل و گره دار (Nodular) میشوند. این تغییرات باعث میشوند لت ها در طول سیستول (انقباض بطن) کامل روی هم بسته نشوند و خون از بطن چپ به دهلیز چپ برگشت کند (Mitral Regurgitation). برخلاف سگ ها که MMVD پیشرونده بوده و معمولا به CHF منجر میشود، در گربه ها MMVD معمولا سیر بسیار کندتری دارد و بسیاری از گربه ها هرگز دچار CHF نمیشوند و در نهایت به علل دیگر (مانند CKD) فوت میکنند. بیاین این بیماری را در گربه ها عمیق بررسی کنیم.
پاتوفیزیولوژی MMVD در گربه
تفاوت های کلیدی MMVD گربه با سگ
- ۱) شیوع بسیار کمتر: MMVD در گربه ها ۵-۱۰ درصد بیماری های قلبی را تشکیل میدهد، در حالی که در سگ ها ۷۵-۸۰ درصد. ۲) سن بروز: در گربه ها معمولا در سنین بالاتر (۱۲-۱۴ سالگی) و اغلب بعنوان یک بیماری همزمان با CKD یا هیپرتیروئیدیسم دیده میشود. ۳) سرعت پیشرفت: MMVD در گربه ها بسیار کندتر از سگ ها پیشرفت میکند. بسیاری از گربه ها سال ها در Stage B1/B2 باقی میمانند و هرگز به CHF نمیرسند. ۴) شدت نارسایی میترال: معمولا خفیف تا متوسط است و به ندرت به نارسایی شدید و CHF منجر میشود. ۵) پاسخ به درمان: گربه ها معمولا به دیورتیک ها (فورزماید) و مهارکننده های ACE بخوبی پاسخ میدهند. پیموبندان (Pimobendan) که در سگ ها سنگ بنای درمان است، در گربه ها کاربرد محدودتری دارد و مطالعات کمتری درباره اثربخشی آن وجود دارد.
همبودی (Comorbidity) با سایر بیماری های گربه های مسن
- MMVD در گربه ها اغلب همراه با سایر بیماری های دوره سالمندی دیده میشود: بیماری مزمن کلیه (CKD)، پرکاری تیروئید، و پرفشاری خون سیستمیک. این همبودی ها تشخیص و درمان MMVD را پیچیده تر میکنند. برای مثال، گربه مبتلا به MMVD و CKD همزمان، نیاز به تعادل دقیق مایعات دارد (فورزماید برای قلب لازم است، ولی میتواند آزوتمی کلیه را بدتر کند).
علائم بالینی
گربه های بدون علامت (Stage B) - شایع ترین فرم
- سوفل قلبی سیستولی (Grade I-III/VI) در سمت چپ اپکس.
- هیچ علامت بالینی: سرحال، اشتها طبیعی، عدم تنگی نفس.
گربه های با CHF (Stage C) - نادر
- تنگی نفس (Dyspnea)، تنفس تند (Tachypnea).
- بی حالی، بی اشتهایی.
- پلورال افیوژن (آب آوردن قفسه سینه) شایع تر از ادم ریوی.
تشخیص
- اکوکاردیوگرافی: استاندارد طلایی. لت های ضخیم و پرولاپس میترال، نارسایی میترال در داپلر رنگی، بزرگ شدن دهلیز چپ (LA/Ao بالای ۱.۶). افتراق از HCM (در HCM، بطن چپ ضخیم است، ولی دریچه ها ظریف و طبیعی هستند).
- NT-proBNP: بیومارکر کشش میوکارد. در MMVD بدون CHF معمولا نرمال یا خفیف بالا. در CHF بشدت بالا میرود.
درمان
Stage B1/B2 (بدون CHF)
- معمولا هیچ درمانی نیاز نیست. پایش سالیانه با اکوکاردیوگرافی.
Stage C (CHF)
- فورزماید (Furosemide): ۱-۲ mg/kg هر ۸-۱۲ ساعت خوراکی.
- مهارکننده ACE (انالاپریل، بنازپریل): ۰.۲۵-۰.۵ mg/kg هر ۲۴ ساعت.
- پیموبندان (Pimobendan): شواهد محدود در گربه. دوز: ۰.۶۲۵-۱.۲۵ mg/cat هر ۱۲ ساعت.
چه زمانی فوراً به دامپزشک مراجعه کنیم؟
- تنگی نفس، تنفس با دهان باز (Open-mouth Breathing).
- بی حالی شدید و فروپاشی.
- پاهای عقب سرد و فلج (ترومبوآمبولی).
مطالب مرتبط
سوالات متداول
❓ آیا بیماری دریچه میترال (MMVD) در گربه هم شایعه؟
خیر. MMVD در گربه ها بسیار نادرتر از سگ هاست. در سگ ها، MMVD شایع ترین بیماری قلبی است و ۷۵-۸۰ درصد موارد را تشکیل میدهد. در گربه ها، MMVD تنها ۵-۱۰ درصد بیماری های قلبی را شامل میشود و <a href='/disease/hypertrophic-cardiomyopathy-cats/'>کاردیومیوپاتی هیپرتروفیک (HCM)</a> بیماری غالب است. MMVD گربه معمولا در گربه های بسیار مسن (۱۲-۱۴ سالگی) و اغلب بعنوان یک یافته اتفاقی (سوفل قلبی بدون علامت) تشخیص داده میشود. بسیاری از گربه های مبتلا هرگز دچار نارسایی قلبی (CHF) نمیشوند و در نهایت به علل دیگر (مانند CKD) فوت میکنند.
❓ فرق MMVD گربه با HCM چیه و چطور افتراق داده میشن؟
این دو بیماری شایع ترین علل سوفل قلبی در گربه ها هستند و افتراق آنها با اکوکاردیوگرافی انجام میشود. در HCM: بطن چپ ضخیم است (ضخامت دیواره در دیاستول بیش از ۶ میلیمتر)، دریچه میترال ظریف و طبیعی است، ولی ممکن است SAM (حرکت قدامی سیستولی لت میترال) دیده شود. در MMVD: لت های دریچه میترال ضخیم، گره دار و پرولاپس هستند، بطن چپ ضخامت طبیعی دارد (مگر اینکه HCM همزمان باشد). افتراق این دو مهم است زیرا درمان HCM (آتنولول، دیلتیازم) با درمان MMVD (پیموبندان، ACEi) متفاوت است.
❓ درمان MMVD در گربه چیه و آیا پیموبندان تجویز میشه؟
گربه های بدون علامت (Stage B): معمولا هیچ درمانی نیاز ندارند و فقط پایش سالیانه با اکوکاردیوگرافی توصیه میشود. گربه های با CHF (Stage C): درمان استاندارد CHF شامل فورزماید (ادرارآور)، مهارکننده ACE (انالاپریل یا بنازپریل). پیموبندان (Pimobendan): شواهد علمی محدودی برای اثربخشی آن در گربه ها وجود دارد. در سگ ها، پیموبندان سنگ بنای درمان MMVD است و مطالعات بزرگ (EPIC، QUEST) اثربخشی آن را ثابت کرده اند. در گربه ها، چنین مطالعاتی وجود ندارد. با این حال، بسیاری از کاردیولوژیست های دامپزشکی پیموبندان را بصورت Off-label در گربه های با MMVD و CHF پیشرفته تجویز میکنند. دوز: ۰.۶۲۵-۱.۲۵ mg/cat هر ۱۲ ساعت.
❓ آیا MMVD در گربه های نژاد خاصی شایع تره؟
برخلاف سگ ها که نژادهای کوچیک (کاوالیر کینگ چارلز، پودل، داچشوند) بشدت مستعد MMVD هستند، در گربه ها استعداد نژادی واضحی برای MMVD گزارش نشده است. MMVD در گربه ها بیشتر یک بیماری وابسته به سن (Senile) است و در گربه های موکوتاه اهلی (DSH) و نژادهای مختلف دیده میشود. با این حال، برخی مطالعات شیوع کمی بالاتر را در گربه های سیامی و پرشین گزارش کرده اند.
❓ پیش آگهی MMVD در گربه چطوره؟
پیش آگهی MMVD در گربه ها بسیار بهتر از سگ هاست. بسیاری از گربه ها سال ها (حتی تا پایان عمر طبیعی) در Stage B1/B2 باقی میمانند و هرگز دچار CHF نمیشوند. در گربه هایی که دچار CHF میشوند، پاسخ به درمان معمولا خوب است و کیفیت زندگی قابل قبولی برای ماه ها تا سال ها حفظ میشود. پیش آگهی بدتر: وجود همبودی های دوره سالمندی (CKD، هیپرتیروئیدیسم، پرفشاری خون) که درمان را پیچیده میکنند.
🐾 نیاز به مشاوره دامپزشکی داری؟
همین حالا مشاوره بگیر