بیماری های پروستات در سگ | هیپرپلازی، پروستاتیت، آبسه و سرطان
سگ نر ۸ ساله‌تون از نژاد ژرمن شپرد که عقیم نشده، این چند هفته‌ست موقع دستشویی کردن زور می‌زنه (Tenesmus)، مدفوعش باریک و روبانی شکل شده (Ribbon Stool)، گاهی روی مدفوع یا ادرارش رگه های خون دیده میشه، و چند بار هم لنگش عجیبی در پاهای عقب داشته. می‌برینش دامپزشکی، دامپزشک رکتال معاینه میکنه (انگشت از مقعد وارد میکنه) و می‌گه: "پروستاتش بزرگ و دردناکه — باید سونوگرافی بشه." بیماری های پروستات از شایع ترین مشکلات در سگ های نر مسن و عقیم نشده هستن. برخلاف انسان که سرطان پروستات شایع ترین بیماری پروستاته، در سگ ها هیپرپلازی خوش خیم (BPH) و پروستاتیت (عفونت) شیوع بسیار بیشتری دارن. نکته کلیدی: پروستات سگ به هورمون تستوسترون وابسته است. اخته کردن (Castration) باعث آتروفی (کوچک شدن) پروستات میشه و BPH و پروستاتیت رو درمان میکنه. ولی سرطان پروستات (Adenocarcinoma) در سگ به هورمون وابسته نیست و با اخته درمان نمی‌شه — برعکس، schecker مطالعات نشون دادن سگ های اخته شده ریسک بالاتری برای سرطان پروستات دارن! بیاین این بیماری ها رو عمیق بررسی کنیم.
آناتومی و فیزیولوژی پروستات سگ
پروستات سگ یه غده دو لوبه است که درست پشت گردن مثانه، اطراف پیشابراه (Urethra) قرار داره. مایع منی (Seminal Fluid) رو تولید میکنه. اندازه پروستات به شدت به هورمون تستوسترون وابسته است: با افزایش سن (تحت تاثیر دی هیدروتستوسترون/DHT)، پروستات بطور فیزیولوژیک بزرگ میشه (BPH). پروستات بزرگ شده از سمت پشتی (دورسال) به رکتوم (راست روده) فشار میاره و باعث علائم گوارشی (زورپیچ، مدفوع روبانی) میشه.
چهار بیماری اصلی پروستات
۱. هیپرپلازی خوش خیم پروستات (Benign Prostatic Hyperplasia - BPH)
- شایع ترین بیماری پروستات در سگ. ۸۰-۹۰٪ سگ های نر intact (عقیم نشده) بالای ۶ سال درجاتی از BPH دارن. افزایش نسبت DHT به تستوسترون با افزایش سن. پروستات بزرگ میشه ولی قرینه و بدون درده. علائم: زورپیچ، مدفوع روبانی، ترشح خونی از پیشابراه (غیرمرتبط با ادرار).
- درمان قطعی: اخته کردن (Castration). پروستات ظرف ۳-۶ هفته ۵۰-۷۰٪ کوچیک میشه. درمان دارویی (موقت): فیناستراید (Finasteride) — مهارکننده ۵-alpha reductase که تبدیل تستوسترون به DHT رو مهار میکنه.
۲. پروستاتیت (Prostatitis) و آبسه پروستات
- عفونت باکتریایی پروستات. اغلب صعودی از پیشابراه (E. coli شایع ترین). پروستات بزرگ، نامتقارن و بشدت دردناکه. علائم: تب، بی حالی، بی اشتهایی، زورپیچ شدید، ادرار خونی، ترشحات چرکی-خونی از پیشابراه. آبسه: کیست پر از چرک در پروستات — میتونه پاره بشه و پریتونیت کشنده ایجاد کنه.
- درمان: اخته کردن (برای کاهش اندازه پروستات و بهبود drainage) + آنتی بیوتیک طولانی مدت (۴-۶ هفته) با نفوذ خوب به پروستات (فلوروکینولون ها مثل انروفلوکساسین، تری متوپریم-سولفا).
۳. سرطان پروستات (Prostatic Adenocarcinoma)
- نادر (کمتر از ۱٪) ولی بسیار بدخیم و تهاجمی. برخلاف انسان و BPH، سرطان پروستات سگ به هورمون وابسته نیست و با اخته درمان نمی‌شه! در واقع، سگ های اخته شده ریسک بالاتری دارن. در زمان تشخیص، معمولاً متاستاز به غدد لنفاوی، استخوان های لگن و ستون فقرات، و ریه داده. علائم: مشابه BPH + لنگش و درد استخوانی (متاستاز)، کاهش وزن. تشخیص با آسپیراسیون سوزنی (FNA) یا بیوپسی تروماتیک (Traumatic Catheterization). درمان: NSAIDها (پیروکسیکام، دروکسین) + شیمی درمانی (میتوکسانترون).
علائم بالینی مشترک بیماری های پروستات
- زورپیچ (Tenesmus): زور زدن موقع دفع مدفوع.
- مدفوع روبانی (Ribbon Stool): پروستات بزرگ رکتوم رو فشرده میکنه.
- ترشح خونی از پیشابراه (Urethral Hemorrhage): خون روشن، غیرمرتبط با ادرار.
- ادراری خونی (Hematuria) — در پروستاتیت.
- لنگش و درد پاهای عقب (در سرطان با متاستاز).
- تب و بی حالی (در پروستاتیت و آبسه).
چه زمانی فوراً به دامپزشک مراجعه کنیم؟
- زورپیچ شدید و ناگهانی همراه با تب (آبسه پروستات).
- عدم توانایی در دفع مدفوع (انسداد کامل).
- فروپاشی و شوک (پارگی آبسه ← پریتونیت).
- لنگش حاد و درد شدید استخوانی (متاستاز سرطان).
مطالب مرتبط
سوالات متداول
❓ شایع ترین بیماری پروستات در سگ چیه و چطور درمان میشه؟
هیپرپلازی خوش خیم پروستات (BPH) شایع ترین بیماری پروستات در سگ هاست. ۸۰-۹۰ درصد سگ های نر عقیم نشده بالای ۶ سال درجاتی از BPH دارن. پروستات تحت تاثیر دی هیدروتستوسترون (DHT) بزرگ میشه. علائم: زورپیچ، مدفوع روبانی باریک، ترشح خونی از پیشابراه. درمان قطعی: اخته کردن (Castration). پروستات ظرف ۳-۶ هفته ۵۰-۷۰ درصد کوچیک میشه و علائم کاملا برطرف میشه. درمان دارویی موقت: فیناستراید (مهارکننده تبدیل تستوسترون به DHT) برای سگ هایی که قصد اخته کردنشون نیست.
❓ آیا سرطان پروستات در سگ مثل انسان با اخته درمان میشه؟
خیر! این یه تفاوت بزرگ بین سگ و انسانه. سرطان پروستات انسان (Adenocarcinoma) به هورمون تستوسترون وابسته است و با اخته (Orchiectomy) یا آنتی آندروژن ها درمان میشه. ولی سرطان پروستات سگ به هورمون وابسته نیست (Hormone-independent). در واقع، مطالعات نشون دادن سگ های اخته شده ریسک بالاتری برای سرطان پروستات دارن! درمان سرطان پروستات سگ: NSAIDها (پیروکسیکام، دروکسین) + شیمی درمانی (میتوکسانترون، کاربوپلاتین). پیش آگهی بد (میانگین بقا ۳-۶ ماه با درمان).
❓ پروستاتیت (عفونت پروستات) چطور تشخیص و درمان میشه؟
پروستاتیت باکتریایی معمولا صعودی از پیشابراه است (E. coli شایع ترین). علائم: تب، بی حالی، زورپیچ شدید، ادرار خونی، ترشحات چرکی-خونی از پیشابراه، پروستات بزرگ و بشدت دردناک در معاینه رکتال. تشخیص: سونوگرافی (پروستات نامتقارن، هیپواکوژن، گاهی آبسه)، کشت ادرار (نمونه از سیستوسنتز یا پروستاتیک wash). درمان: اخته کردن (کمک به drainage و کوچک شدن) + آنتی بیوتیک طولانی مدت (۴-۶ هفته) با نفوذ خوب به پروستات مثل انروفلوکساسین یا تری متوپریم-سولفا.
❓ آیا گربه ها هم بیماری پروستات میگیرن؟
بیماری های پروستات در گربه های نر بسیار نادرتر از سگ هاست. گربه های نر عقیم نشده ممکنه BPH خفیف داشته باشن ولی بندرت علامت دار میشه. سرطان پروستات در گربه بسیار نادره و در صورت بروز، معمولا آدنوکارسینوم مهاجم با متاستاز به ریه و استخوان. علائم: زورپیچ، یبوست، <a href='/disease/blood-in-urine-dog-cat/'>ادراری خونی</a>. درمان: اخته کردن + NSAIDها. پیش آگهی بد.
❓ آبسه پروستات در سگ چقدر خطرناکه؟
آبسه پروستات عارضه پروستاتیت درمان نشده است — یه کیست پر از چرک در پروستات. این یه اورژانسه! اگه آبسه پاره بشه، محتویات چرکی وارد حفره شکم میشه و پریتونیت سپتیک ایجاد میکنه که نرخ مرگ بسیار بالایی داره. علائم پارگی: فروپاشی ناگهانی، شکم درد شدید، تب بالا، شوک. درمان: تثبیت با مایعات و آنتی بیوتیک وریدی + درناژ آبسه (با سوزن تحت هدایت سونوگرافی یا جراحی لاپاراتومی) + اخته کردن. هرگز بدون drainage، آنتی بیوتیک به تنهایی کافی نیست.
🐾 نیاز به مشاوره دامپزشکی داری؟
همین حالا مشاوره بگیر