سگتون این چند روزه مدام خودش رو میخارونه و بی قراره. وقتی موهاش رو کنار میزنین، دونه های سیاه ریز (فضولات کک) روی پوستش میبینین و یهو یه کک قهوه ای ریز میپره روی دستتون. یا بدتر، بعد از یه پیاده روی تو پارک، یه کنه متورم و خون آلود رو روی گردنش پیدا میکنین. این صحنه برای خیلی از صاحبان حیوانات خانگی آشنا و چندش آوره. ولی مشکل فقط به خارش و چندش محدود نمیشه. کک ها میتونن باعث درماتیت آلرژیک شدید (FAD)، انتقال کرم نواری (Dipylidium caninum) و در آلودگی های شدید، کم خونی کشنده (بخصوص در توله سگ ها و بچه گربه ها) بشن. کنه ها هم ناقل بیماری های خطرناکی مثل بیماری لایم، ارلیشیوز، بابزیوز و آناپلاسموز هستن. اما نگران نباشین - با پیشگیری منظم و انتخاب داروی مناسب، میتونین به راحتی از شر این انگل های مزاحم خلاص بشین و از حیوانتون محافظت کنین. تو این مقاله از مشاوره دامپزشکی آنلاین پت منتور، همه چیز رو درباره کک و کنه و راه های خلاصی ازشون بهتون میگیم.
برای مبارزه مؤثر با کک، باید دشمن رو بشناسین. کک بالغ (که روی بدن حیوان زندگی میکنه و خونخواری میکنه) فقط ۵ درصد کل جمعیت کک های محیط رو تشکیل میده! ۹۵ درصد جمعیت کک ها به صورت تخم (۵۰ درصد)، لارو (۳۵ درصد) و شفیره (۱۰ درصد) در محیط زندگی شما (فرش، مبل، تختخواب، شکاف کفپوش) پراکنده هستن. یه کک ماده میتونه روزی ۴۰-۵۰ تا تخم بذاره که از روی بدن حیوان به محیط میفتن. تخم ها ظرف ۲-۱۴ روز به لارو تبدیل میشن، لاروها از فضولات کک بالغ و مواد آلی تغذیه میکنن، و سپس شفیره (Pupa) تشکیل میدن. شفیره میتونه ماه ها در محیط زنده بمونه و در برابر حشره کش ها مقاوم باشه. وقتی شفیره لرزش، گرما و دی اکسید کربن (نشانه های حضور میزبان) رو حس کنه، کک بالغ از شفیره خارج میشه و روی حیوان میپره. این چرخه ۲-۸ هفته طول میکشه. به همین دلیل، درمان فقط با یک بار داروی ضدکک کافی نیست و باید همزمان "محیط" رو هم درمان کرد.
داروهای خوراکی از گروه ایزوکسازولین ها (Isoxazolines) جدیدترین و قوی ترین سلاح علیه کک و کنه هستن. این داروها با مهار گیرنده های GABA و گلوتامات در سیستم عصبی انگل ها، باعث فلج و مرگ سریعشون میشن. مزایا: ۱) اثر سیستمیک: دارو در خون حیوان پخش میشه و کک و کنه با گزش و خونخواری از بین میرن. ۲) تحت تأثیر حمام و شستشو قرار نمیگیرن. ۳) شروع اثر سریع (کک ها ظرف ۲-۴ ساعت و کنه ها ظرف ۸-۱۲ ساعت کشته میشن). ۴) ماندگاری طولانی (۱-۳ ماه). معایب: ۱) نیاز به گزش برای اثر (برای حیوانات مبتلا به FAD شدید، ممکنه حتی یه گزش هم باعث واکنش آلرژیک بشه). ۲) قیمت بالاتر.
مزایا: کاربرد آسان (ریختن روی پوست پشت گردن)، نسبتاً ارزان، برخی محصولات علاوه بر کک و کنه، علیه جرب، شپش و پشه هم مؤثرن. معایا: تحت تأثیر حمام و شنا قرار میگیرن (بخصوص ۴۸ ساعت قبل و بعد از مصرف)، بوی شیمیایی، ممکنه پوست رو تحریک کنن، اثرگذاری کندتر.
پرمترین (Permethrin) یه حشره کش مصنوعی از خانواده پیرتروئیدهاست که در بسیاری از داروهای ضدکک و کنه "مخصوص سگ" استفاده میشه. این ماده برای گربه ها فوق العاده سمی و کشنده است! گربه ها فاقد آنزیم کبدی گلوکورونید ترانسفراز هستن که برای تجزیه و دفع پرمترین ضروریه. حتی مصرف چند قطره از داروی ضدکک سگ (مثل K9 Advantix) روی پوست گربه، میتونه ظرف چند ساعت باعث علائم عصبی شدید بشه: لرزش عضلانی، تشنج، ترشح بیش از حد بزاق، تب بالا و در نهایت مرگ. هرگز از داروهای ضدکک مخصوص سگ روی گربه استفاده نکنین. همیشه برچسب دارو رو بخونین و مطمئن بشین که برای گونه حیوان شما (سگ یا گربه) و وزنش مناسبه. اگر تصادفاً پرمترین روی گربه ریخت، فوراً با آب و صابون ملایم بشورین و به دامپزشکی اورژانسی مراجعه کنین.
کندن اشتباه کنه میتونه باعث باقی موندن سر کنه در پوست، التهاب و عفونت بشه. روش صحیح:
بهترین دارو به سبک زندگی، سن، نژاد و وضعیت سلامتی سگ شما بستگی داره. قرص های خوراکی از گروه ایزوکسازولین ها (Bravecto، NexGard، Simparica) نسل جدید و بسیار قدرتمند ضدکک و کنه هستن. مزایاشون: تحت تأثیر حمام و شنا قرار نمیگیرن، اثر سریع (2-4 ساعت برای کک)، ماندگاری طولانی (1-3 ماه)، و طعم گوشت دارن که سگ ها راحت میخورن. معایب: نیاز به گزش کک برای کشتن (ممکنه در FAD شدید، حتی یه گزش باعث واکنش بشه) و قیمت بالاتر. قطره های موضعی (Frontline، Revolution) ارزان تر هستن و برخی محصولات علاوه بر کک و کنه، علیه جرب و کرم قلب هم مؤثرن. معایب: تحت تأثیر حمام قرار میگیرن و بوی شیمیایی دارن. برای سگ هایی که زیاد شنا میکنن یا حمام میرن، قرص های خوراکی انتخاب بهتری هستن.
بسیاری از داروهای ضدکک مخصوص سگ حاوی پرمترین (Permethrin) هستن که از خانواده پیرتروئیدهاست. این ماده برای گربه ها فوق العاده سمی و کشنده است. گربه ها فاقد آنزیم کبدی لازم (گلوکورونید ترانسفراز) برای تجزیه و دفع پرمترین هستن. حتی چند قطره از داروی ضدکک سگ (مثل K9 Advantix) روی پوست گربه میتونه ظرف چند ساعت باعث لرزش شدید عضلانی، تشنج، ترشح بیش از حد بزاق، تب بالا (تا 42 درجه)، و در نهایت مرگ بشه. همچنین هرگز از محصولات حاوی پرمترین با غلظت بالا (مثل اسپری های مخصوص لباس و چادر) روی گربه ها استفاده نکنین. همیشه برچسب دارو رو بخونین و مطمئن بشین که برای گونه حیوان شما (سگ یا گربه) و وزنش مناسبه. داروهای ایمن برای گربه: Revolution (سلا مکتین)، Frontline (فیپرونیل)، Bravecto Spot-On for Cats، و Advantage.
برای ریشه کنی کامل کک ها، باید همزمان دو جبهه رو هدف بگیرین: حیوان و محیط. 1) تمام حیوانات خونه رو با داروی ضدکک مناسب (قرص یا قطره) درمان کنین. 2) روزانه با جاروبرقی قدرتمند تمام فرش ها، موکت ها، مبل ها، شکاف کف و قرنیزها رو جارو بکشین. کیسه جاروبرقی رو فورا در کیسه پلاستیک دربسته بیرون بذارین (تخم و لارو کک میتونن از کیسه جاروبرقی فرار کنن). 3) تمام ملحفه ها، پتوها و تشکچه حیوان رو در آب داغ (حداقل 60 درجه) بشورین. 4) از اسپری های محیطی حاوی تنظیم کننده های رشد حشرات (IGRs مثل متوپرن یا پیری پروکسی فن) استفاده کنین. این مواد تخم و لارو رو از بین میبرن. 5) در آلودگی شدید، از بمب های ضدکک (Fogger) استفاده کنین. 6) درمان محیط رو حداقل 2-3 ماه ادامه بدین، چون شفیره ها میتونن ماه ها در محیط زنده بمونن.
کندن اشتباه کنه میتونه باعث باقی موندن سر کنه در پوست، التهاب، عفونت و حتی آبسه بشه. روش صحیح: 1) از موچین سر باریک یا ابزار مخصوص کنه کش (Tick Twister) استفاده کنین. 2) کنه رو تا حد امکان نزدیک به سطح پوست بگیرین (نه از شکم متورمش). 3) با یه حرکت آروم، ثابت و مستقیم به سمت بالا بکشین. کنه رو نپیچونین و فشار ندین (فشار دادن شکم کنه باعث تزریق محتویات آلوده از جمله باکتری های بیماری زا به خون حیوان میشه). 4) محل گزش رو با الکل یا بتادین ضدعفونی کنین. 5) کنه رو در الکل بندازین یا بین دو تیکه چسب نواری له کنین. هرگز با دست لهش نکنین. 6) در هفته های بعد، مراقب علائم بیماری های منتقله از کنه (تب، بی حالی، لنگش، کاهش اشتها، ادرار تیره) باشین و در صورت مشاهده، فورا به دامپزشک مراجعه کنین.
فرکانس مصرف بستگی به نوع دارو داره: Bravecto (قرص جویدنی): هر 12 هفته (3 ماه). NexGard و Simparica (قرص): هر ماه. Frontline (قطره): هر 30 روز. Revolution (قطره): هر 30 روز. Seresto (قلاده): هر 8 ماه. نکات مهم: 1) حتما دارو رو طبق برنامه منظم مصرف کنین، حتی در زمستان. کنه ها در دمای بالای 4 درجه سانتیگراد فعال میشن. 2) اگر یک دوز رو فراموش کردین، به محض یادآوری مصرف کنین و برنامه رو ادامه بدین. 3) در مناطق با آلودگی بالای کنه، ممکنه نیاز به مصرف دارو با فواصل کوتاه تر باشه. 4) پیشگیری منظم و بی وقفه کلید اصلی محافظته. حتی یک ماه فراموشی میتونه منجر به آلودگی و بیماری بشه.
🐾 نیاز به مشاوره دامپزشکی داری؟
همین حالا مشاوره بگیر